Türkiye Tohumcular Birliği (TÜRKTOB) Yönetim Kurulu Başkanı M. Kayhan Yıldırım’ın tohumculuk sektörü ve Asian Seed Congress (ASC 2026) ile ilgili açıklamaları yazılı basıdan yer aldı.
Tohum sektörü 2025'te 158 milyon dolar dış ticaret fazlası verdi
Türkiye Tohumcular Birliği (TÜRKTOB) Yönetim Kurulu Başkanı Kayhan Yıldırım, 2025'te tohumculuk sektörünün 540 milyon dolarlık ihracat, 382 milyon dolarlık ithalat yaparak 158 milyon dolarlık dış ticaret fazlası verdiğini bildirdi.
Üretim verilerine dikkati çeken Yıldırım, "Sertifikalı tohum üretimi 2005 yılına göre yüzde 306 artarak 332 bin tondan 1 milyon 351 bin tona ulaştı. Üretim her yıl artarak devam ediyor. Kullanılan sertifikalı tohumluğun yüzde 96'sı da yurt içinde üretiliyor. Yıllardan beri yerli ve milli tohumculuğu geliştirmek, sertifikalı tohum kullanımı artırmak için çok yoğun gayret gösteriyoruz ve bunun sonuçlarını da alıyoruz." dedi.
Yıldırım, özellikle stratejik hububat grubu ürünlerinde ciddi artışlar sağlanmasına rağmen sertifikalı tohum kullanımının tür ve çeşitlere göre değişmekle birlikte yüzde 40 ile 50 dolayında olduğu bilgisini vererek, bu oranları Fransa, Almanya, ABD, Hollanda gibi ülkelerde olduğu gibi yüzde 70-80 seviyelerine çıkarmayı hedeflediklerini bildirdi.
Asma dahil sertifikalı meyve fidanı üretiminin geçen yıl 2005'e göre yüzde 380 artışla 21 milyondan 101 milyon adete yükseldiğine dikkati çeken Yıldırım, şöyle devam etti:
"Buna fidan grubunda değerlendirilen 102,4 milyon çilek fidesini de eklediğimizde fidancılık sektörümüz 203 milyon adet üretimle dev bir sektör konumuna geldi. Fidecilik sektörü de son yıllarda tarımsal verimliliğin artmasında kilit rol oynamış ve özellikle örtü altı olarak da bilinen sera yetiştiriciliğinin yaygınlaşmasıyla büyük ivme kazanmıştır. Bu alanda da son 15 yılda yüzde 100 artış sağlanarak 2025 yılında 7 milyar adetlik bir üretim hacmine ulaşmış bulunuyoruz. Süs bitkileri üretimi de son 15 yılda 1 milyardan 2 milyar adede yükseldi. Tarım ve Orman Bakanlığımızın destekleri, birliğimizin çalışmaları ve özel sektörümüzün gayretiyle görev alanındaki 4 ana üretim grubunda da son 15-20 yılda, sürekli yükselen grafikle üretim yapıyoruz. Geçen yıl yaşadığımız olağanüstü zirai don ve kuraklığa rağmen üretimlerimiz artıyor."
"Tohum ihracatı 8 bin tondan 91 bin tona çıktı"
Yıldırım, dış ticaretteki gelişmelere de değinerek, 2000'li yılların başında 17,3 milyon dolar olan ihracatın 2025'te 368 milyon dolara ulaştığını ifade etti. Son 20 yılda değerde yüzde 2000 ihracat artışı sağladıklarını vurgulayan Yıldırım, "Sadece dolar bazında değil, miktar açısından da önemli aşamalar kaydettik. Son 20 yılda sertifikalı tohum ihracatı 8 bin tondan 91 bin tona çıktı. Bu da yüzde 1000'i aşan bir oran anlamına geliyor. Sadece değerde değil, miktarda da önemli artış sağladık. Sertifikalı tohumda ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 130'a ulaştı." diye konuştu.
Fidan ihracatında 35 milyon doları yakaladıkları bilgisini veren Yıldırım, ihracatın ithalatı karşılama oranının yüzde 350'ye çıktığını belirtti. Yıldırım, süs bitkilerinde 136 milyon dolarlık ihracat yapıldığını aktararak, sektörde ihracatın ithalatı karşılama oranının yüzde 158'e ulaştığını bildirdi.
"Tohumculuk sektörü net ihracatçı"
Bilinenin aksine Türkiye tohumculuk sektörünün net ihracatçı olduğunu vurgulayan Yıldırım, "2025'te tohumculuk sektörümüz 540 milyon dolarlık ihracat, 382 milyon dolarlık ithalat yaptı. 158 milyon dolarlık dış ticaret fazlasıyla sektörümüzün ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 141 oldu. Türkiye, 117 ülkeye sertifikalı tohum ihraç ediyor, fidan ve süs bitkilerini eklediğimizde ülke sayısı 130'a çıkıyor." ifadelerini kullandı.
İhracatın artırılması için üye firmalara verdikleri eğitimlerin yanı sıra Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesi (UR-GE) Projesi yürüttüklerini belirten Yıldırım, "Uluslararası ve ulusal fuarlara katılım sağlıyor, ayrıca sektörel ticaret heyetleri düzenliyoruz. Kurumumuzun düzenlediği Uluslararası Tohumculuk Kongreleri de dış ticaretin gelişmesi için önemli platformlar olarak öne çıkıyor." dedi.
Kayıt dışı tohumculukla mücadele
Kayıt dışı tohumculukla mücadelenin önemine dikkati çeken Yıldırım, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yetkilendirilmemiş, ilgili alt birliğine üye olmayan kişi ve işletmeler tarafından satılan tohumlara ilişkin şu uyarıda bulundu:
"Bunların kaynağı belirsizdir, sertifikasızdır ve denetimsizdir. Sertifikasız tohum kullanımı verim kaybına, ürün standardının bozulmasına, hastalık ve zararlı riskinin artmasına neden olur. Ayrıca, üreticilerimizde ekonomik kayba yol açar ve tarımsal üretim planlamasına zarar verir."
ASC 2026 Kongresi 2026 Türkiye’de: Türk tohumculuğu için stratejik fırsat
Tohumculuk sektörünün Asya-Pasifik merkezli en önemli organizasyonlarından biri olan ASC Kongresi (Asian Seed Congress), 2026 yılında ilk kez Türkiye’de düzenlenecek. Türkiye Tohumcular Birliği (TÜRKTOB) ve Türkiye Tohumculuk Endüstrisi Derneği (TÜRKTED) iş birliğiyle gerçekleştirilecek kongre, Antalya’da sektörün küresel aktörlerini bir araya getirecek.
TÜRKTOB Başkanı M. Kayhan Yıldırım, kongrenin Türkiye açısından sadece bir organizasyon değil, aynı zamanda ihracat, teknoloji ve küresel iş birlikleri açısından kritik bir eşik olduğunu vurguladı.
Türk tohumculuğu için kritik yıl: APSA Kongresi 2026 neden bu kadar önemli?
TÜRKTOB Başkanı Kayhan Yıldırım, Türkiye’nin son yıllarda uluslararası tohumculuk organizasyonlarında önemli bir konuma geldiğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
Türkiye’nin 2025 yılında Dünya Tohumculuk Kongresi’ne ev sahipliği yapmasının ardından 2026’da Asya Tohumculuk Kongresi’nin de Türkiye’de düzenlenecek olmasının tesadüf olmadığını vurgulayan Yıldırım, bunun sektör açısından stratejik bir güç gösterisi olduğunu ifade etti.
Yıldırım’a göre bu iki büyük organizasyon, Türkiye’nin sadece bölgesel değil küresel ölçekte bir tohumculuk merkezi olma iddiasını güçlendiriyor.
Asya-Pasifik pazarı için kritik fırsat
Kayhan Yıldırım, kongrenin en önemli kazanımlarından birinin Asya-Pasifik pazarına doğrudan erişim olacağını belirtti.
Dünya tohum ticaretinin yaklaşık yüzde 30’unu elinde bulunduran bu bölgenin Türk tohumculuğu için büyük bir potansiyel taşıdığını söyleyen Yıldırım, şu noktalara dikkat çekti:
-Türkiye’nin tohum ihracatında yeni pazarların açılması
-Çin, Hindistan ve Güneydoğu Asya ülkeleriyle ticari iş birliklerinin artması
-Türk firmalarının uluslararası ağlara daha güçlü entegre olması
Antalya avantajı: Üretim gücü yerinde görülecek
Kongrenin Antalya’da düzenlenmesinin önemli bir avantaj sağlayacağını ifade eden Yıldırım, bölgenin Türkiye’de tohum, fide ve fidan üretiminin merkezlerinden biri olduğunu söyledi.
Kongre kapsamında Türkiye’ye gelecek çok sayıda sektör temsilcisinin üretim tesislerini ve AR-GE merkezlerini yerinde görebileceğini belirten Yıldırım, bunun Türk tohumculuğuna duyulan güveni artıracağını vurguladı.
AR-GE ve teknoloji iş birlikleri hızlanacak
Yıldırım’a göre APSA Kongresi yalnızca ticari ilişkiler açısından değil, aynı zamanda bilimsel ve teknolojik iş birlikleri açısından da önemli.
Kongrede özellikle şu başlıkların öne çıkması bekleniyor:
-İklim değişikliğine dayanıklı çeşit geliştirme
-Kuraklığa uyumlu tohum ıslahı
-Uluslararası araştırma projeleri
-Üniversiteler ve sektör arasında bilgi paylaşımı
Kongre turizm ve ülke tanıtımına da katkı sağlayacak
TÜRKTOB Başkanı Kayhan Yıldırım, kongrenin Türkiye’nin tanıtımı açısından da önemli bir fırsat sunduğunu belirtti. Kongreye katılacak delegelerin ülkelerinde sektör liderleri ve yatırımcılar olduğuna dikkat çeken Yıldırım, bu etkinliğin Türkiye’nin marka değerine katkı sağlayacağını ifade etti.
Yıldırım, APSA Kongresi’nin Türkiye için yalnızca bir sektör etkinliği değil, aynı zamanda ekonomik ve diplomatik bir fırsat olduğunu vurguladı.